5 วิธีกระตุ้นน้ำนมคุณแม่ด้วยตัวเอง พร้อมไขสาเหตุปัญหาน้ำนมอุดตัน

คุณแม่หลังคลอดหลายท่านอาจกำลังเผชิญความกังวลใจเรื่องน้ำนมไหลน้อย หรือน้ำนมไม่ไหลจนไม่เพียงพอต่อลูกน้อย วันนี้ MS Rehab Clinic จะมาแนะนำ 5 วิธีกระตุ้นน้ำนมเบื้องต้นด้วยตัวเอง และไขสาเหตุสำคัญที่คุณแม่มือใหม่อาจมองข้ามอย่างท่อน้ำนมอุดตันมาฝากกัน

น้ำนมไม่ไหล หรือน้ำนมไหลน้อยเกิดจากสาเหตุอะไร

ปัญหาน้ำนมไหลน้อย หรือน้ำนมไม่ไหลเลย เกิดได้จากหลายปัจจัย ดังนี้

• การกระตุ้นไม่เพียงพอ : นี่คือสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด เกิดจากลูกเข้าเต้าไม่บ่อย (น้อยกว่า 8-12 ครั้ง/วัน) ลูกดูดไม่ถูกวิธี (อมไม่ลึกถึงลานนม) หรือคุณแม่ปั๊มไม่เกลี้ยงเต้า ทำให้ร่างกายเข้าใจว่าผลิตน้ำนมเพียงพอแล้ว จึงลดกำลังการผลิตลง
• ปัจจัยด้านสุขภาพกายของคุณแม่ : ภาวะความเครียด ความวิตกกังวล การพักผ่อนไม่เพียงพอ ภาวะขาดน้ำ (ดื่มน้ำน้อย) หรือการรับประทานยาบางชนิดที่ส่งผลต่อการผลิตน้ำนม เหล่านี้ล้วนทำให้น้ำนมไหลน้อยลงได้
• ปัญหาทางกายภาพ (ท่อน้ำนมอุดตัน) : นี่คือสาเหตุสำคัญที่ทำให้น้ำนมไม่ไหล แม้ร่างกายจะผลิตแล้วก็ตาม เกิดจากการที่ไขมันในน้ำนมข้นตัว หรือมีตะกอนไปอุดตันค้างอยู่ในท่อ 
• การให้นมผสมหรือจุกหลอกเร็วเกินไป : อาจทำให้ลูกเกิดภาวะ “สับสนหัวนม” เพราะการดูดขวดนั้นง่ายกว่า ทำให้ลูกไม่อยากออกแรงดูดเต้า ซึ่งการดูดเต้าคือวิธีกระตุ้นน้ำนมตามธรรมชาติที่ดีที่สุด 

อาการแบบไหนที่เรียกว่าท่อน้ำนมอุดตัน 

ภาวะท่อน้ำนมอุดตัน คืออุปสรรคสำคัญที่ทำให้น้ำนมไม่ไหล แม้คุณแม่จะพยายามแล้วก็ตาม สัญญาณเตือนที่ชัดเจนว่าคุณแม่อาจไม่ได้มีแค่น้ำนมไหลน้อย แต่กำลังมีท่ออุดตันที่ต้องระวัง มีดังนี้

• คลำพบก้อนแข็งเป็นไต : จะรู้สึกเจ็บเมื่อกดลงไป และก้อนนั้นไม่นิ่มลงแม้นมจะเกลี้ยงเต้าแล้ว
• คัดเต้า เป็นก้อน ปั้มไม่ออก : นี่คืออาการคลาสสิก รู้สึกเต้านมแข็งตึง ปวด แต่พอปั๊มหรือให้ลูกดูด น้ำนมกลับไหลออกน้อย หรือน้ำนมไม่ไหลเลยจากจุดนั้น
• มีจุดสีขาวที่หัวนม : อาจพบจุดเล็ก ๆ สีขาวคล้ายสิวที่หัวนม ซึ่งคือไขมันที่แข็งตัวอุดตันทางออก
• อาจมีไข้ต่ำ ๆ หรือปวดเมื่อยตัว : หากปล่อยทิ้งไว้นาน ร่างกายอาจเริ่มมีปฏิกิริยาอักเสบ หรือพัฒนาไปเป็นเต้านมอักเสบได้ 

5 วิธีกระตุ้นน้ำนม/เพิ่มน้ำนม ที่คุณแม่ทำได้เองที่บ้าน

หากคุณแม่แน่ใจว่าไม่ได้มีภาวะอุดตันรุนแรง หรือต้องการเพิ่มน้ำนมให้เพียงพอ หลักการสำคัญคือ ยิ่งระบายออกได้มาก ร่างกายยิ่งสร้างเพิ่ม และนี่คือ 5 วิธีกระตุ้นน้ำนมเบื้องต้นที่ทำได้เอง  

1. การนำลูกเข้าเต้าอย่างถูกวิธี 

นี่คือวิธีกระตุ้นน้ำนมที่ดีที่สุด โดยให้ลูกดูดเร็ว (ภายใน 1 ชั่วโมงหลังคลอด) ดูดถี่ (ทุก 2-3 ชั่วโมง หรือ 8-12 ครั้ง/วัน) และดูดให้ถูกวิธี (ลูกอ้าปากกว้าง อมลึกถึงลานนม คางชิดเต้า) เพราะการดูดของลูกจะส่งสัญญาณให้ร่างกายผลิตฮอร์โมนเพื่อเพิ่มน้ำนม

2. การนวดกระตุ้นเต้านมและการประคบอุ่น 

วิธีนวดเต้านมเบา ๆ (ห้ามเค้นแรงจนเจ็บ) ร่วมกับการประคบอุ่นก่อนให้นมหรือปั๊ม (ประมาณ 3-5 นาที) จะช่วยให้ท่อน้ำนมขยายตัว น้ำนมไหลเวียนดีขึ้น และช่วยคลายก้อนไตที่เริ่มแข็งตัวเล็กน้อยได้ นี่เป็นอีกวิธีกระตุ้นน้ำนม ที่ช่วยให้ปั๊มเกลี้ยงเต้าได้ง่ายขึ้น 

3. เทคนิคการปั๊มเพื่อกระตุ้นการสร้างน้ำนม 

หากลูกดูดไม่เกลี้ยงเต้า หรือคุณแม่ต้องกลับไปทำงาน การปั๊มให้มีวินัย (ทุก 3-4 ชั่วโมง) เป็นสิ่งจำเป็น โดยใช้เทคนิค “Power Pumping” (เช่น ปั๊ม 20 นาที – พัก 10 นาที – ปั๊ม 10 นาที – พัก 10 นาที – ปั๊ม 10 นาที) เป็นอีก วิธีกระตุ้นน้ำนมที่เลียนแบบการดูดของทารกที่เพิ่มน้ำนมได้ดี 

4. การดื่มน้ำให้เพียงพอและเลือกทานอาหารบำรุงน้ำนม 

น้ำเป็นส่วนประกอบหลักของน้ำนม ควรดื่มน้ำอุ่นให้เพียงพอ (อย่างน้อย 2-3 ลิตรต่อวัน) ส่วนอาหารบำรุง เช่น หัวปลี ขิง ใบกะเพรา ฟักทอง อินทผลัม เป็นสมุนไพรฤทธิ์ร้อนที่ช่วยเพิ่มการไหลเวียนเลือด จึงเป็นวิธีกระตุ้นน้ำนมทางอ้อมที่ได้ผลดี 

5. การพักผ่อนให้เพียงพอและจัดการความเครียด 

ความเครียดและการพักผ่อนน้อย คือศัตรูตัวฉกาจที่ทำให้น้ำนมไหลน้อย หรือน้ำนมไม่ไหลทันที พยายามหาเวลางีบหลับพร้อมลูก ทำใจให้สบาย (เพราะฮอร์โมนแห่งความสุข Oxytocin จำเป็นต่อการหลั่งน้ำนม) การหากิจกรรมผ่อนคลายจึงเป็นวิธีกระตุ้นน้ำนมที่สำคัญกว่าที่คิด

Ultrasound Therapy ปิดจบปัญหาน้ำนมไหลน้อยแบบไม่เจ็บ

เมื่อวิธีกระตุ้นน้ำนมข้างต้นไม่ได้ผล โดยเฉพาะเมื่อมีอาการคัดเต้า เป็นก้อน ปั้มไม่ออก การทำกายภาพบำบัดคือทางออกที่ช่วยได้ ผ่านการรักษาด้วย Ultrasound Therapy โดยใช้คลื่นเสียงความถี่สูง (ในโหมดไม่เกิดความร้อน) ส่งพลังงานสั่นสะเทือนระดับจุลภาคเข้าไปสลายก้อนไขมันที่อุดตัน ทำให้ก้อนแข็งนิ่มลง และน้ำนมไหลสะดวกขึ้น 

กระตุ้นต่อมน้ำนมอย่างปลอดภัยที่ MS Rehab Clinic 

การแก้ปัญหาน้ำนมไม่ไหล หรือน้ำนมไหลน้อยต้องแก้ให้ตรงจุด หากเกิดจากท่อน้ำนมอุดตัน การนวดหรือบีบเค้นแรง ๆ อาจยิ่งทำให้อักเสบ ที่ MS Rehab Clinic เราเชี่ยวชาญการใช้ Ultrasound Therapy ซึ่งเป็นวิธีกระตุ้นน้ำนมที่อ่อนโยน ปลอดภัย และมีประสิทธิภาพสูงในการสลายก้อนแข็ง ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ โทร : 061-416-1538 IG : ms_rehabclinic LINE : @msrehabclinic Facebook : MS REHAB Clinic  

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับวิธีกระตุ้นน้ำนม

นวดและประคบอุ่นแล้ว แต่ก้อนไม่หาย ควรทำอย่างไร

หากวิธีนวด หรือให้ลูกดูดแล้วก้อนไม่นิ่มลงภายใน 12-24 ชั่วโมง แสดงว่าอาจเป็นก้อนอุดตันที่เหนียวมาก การบีบเค้นแรง ๆ อาจทำให้เต้านมอักเสบ แนะนำให้ปรึกษานักกายภาพบำบัดเพื่อใช้ Ultrasound Therapy จะปลอดภัยกว่า

การทำ Ultrasound Therapy สลายก้อนอุดตันเจ็บไหม

วิธีนี้ไม่เจ็บและปลอดภัย 100% ต่อการให้นม (สามารถให้นมลูกได้ทันทีหลังทำ) เพราะคลื่นอัลตราซาวนด์จะใช้พลังงานสั่นสะเทือน (ไม่ร้อน) เพื่อสลายก้อนไขมันที่อุดตัน ทำให้คุณแม่จะรู้สึกผ่อนคลาย ต่างจากการบีบเค้นที่เจ็บปวด

อาหารบำรุงแบบไหนที่ควรเลี่ยง

อาหารที่มีไขมันอิ่มตัวสูง เช่น เบเกอรี่ เนย ชีส ของทอดมัน ๆ เพราะอาจทำให้น้ำนมข้นและอุดตันง่ายขึ้น แนะนำให้ทานไขมันดี เช่น ปลา อะโวคาโด และดื่มน้ำอุ่นให้เพียงพอ