ท่อน้ำนมอุดตัน เกิดจากสาเหตุอะไร มีวิธีรักษาได้อย่างไรบ้าง

การเป็นคุณแม่มือใหม่เป็นเรื่องที่ท้าทาย โดยเฉพาะเรื่องการให้นมลูก ปัญหาที่สร้างความเจ็บปวดและกวนใจที่สุดคงหนีไม่พ้นท่อน้ำนมอุดตัน ที่ทำให้คุณแม่หลายท่านท้อแท้ จนอยากเลิกให้นมลูก วันนี้ MS Rehab Clinic จะพาไปเจาะลึกถึงต้นตอของปัญหา พร้อมแนะนำวิธีรับมือและการรักษาที่ช่วยให้คุณแม่กลับมาให้นมลูกน้อยได้อย่างมีความสุขอีกครั้ง

ท่อน้ำนมอุดตัน คืออะไร ทำไมเป็นสัญญาณเตือนที่คุณแม่ต้องรู้ 

ท่อน้ำนมอุดตัน (Blocked Duct) คือ ภาวะที่ท่อส่งน้ำนมบางส่วนเกิดการอุดกั้น ทำให้มีน้ำนมคั่งค้างสะสมจนจับตัวเป็นก้อนแข็งไต ๆ อยู่ใต้ผิวหนังบริเวณเต้านม เมื่อกดลงไปจะรู้สึกเจ็บ ปวดระบม หรือบวมแดง แต่ยังไม่มีไข้ หากคุณแม่คลำเจอก้อนเหล่านี้ควรรีบจัดการทันที เพราะนี่คือสัญญาณเตือนก่อนที่จะลุกลามไปสู่อาการที่รุนแรงกว่าเดิม

5 สาเหตุที่ทำให้ท่อน้ำนมอุดตันที่ต้องระวัง 

เพื่อให้คุณแม่รู้เท่าทันและป้องกันได้ถูกจุด เรามาดูกันว่าพฤติกรรมหรือปัจจัยใดบ้างที่เป็นตัวการสำคัญทำให้เกิดปัญหานี้

1. ลูกดูดนมไม่เกลี้ยงเต้า หรือทิ้งช่วงการให้นมนานเกินไป 

เมื่อคุณแม่มีน้ำนมเยอะแต่ลูกดูดออกไม่หมด หรือมีความจำเป็นต้องเว้นระยะการให้นมหรือปั๊มนมนานเกินไป น้ำนมที่ค้างอยู่ในเต้าจะเริ่มข้นหนืดและจับตัวเป็นก้อน ขัดขวางการไหลเวียนของน้ำนมใหม่ จนกลายเป็นสาเหตุหลักของท่อน้ำนมอุดตันในที่สุด

2. การใส่เสื้อชั้นในที่รัดแน่น หรือนอนทับเต้านมเป็นเวลานาน 

แรงกดทับจากภายนอกมีผลอย่างมาก การสวมเสื้อชั้นในที่มีโครงเหล็กหรือคับแน่นเกินไป รวมถึงท่านอนที่เผลอนอนคว่ำหรือตะแคงทับเต้านม จะไปกดทับท่อส่งน้ำนม ทำให้การไหลเวียนไม่สะดวกและเกิดการอุดตันได้ง่าย

3. ดื่มน้ำน้อยและทานของมันของทอด ทำให้น้ำนมข้นหนืด 

อาหารการกินส่งผลต่อน้ำนมโดยตรง หากคุณแม่ดื่มน้ำน้อย ร่างกายจะขาดน้ำทำให้น้ำนมข้นขึ้น ประกอบกับการทานของมัน ของทอด ขนมหวาน หรืออาหารที่มีไขมันสูง จะยิ่งทำให้น้ำนมมีความหนืดและจับตัวเป็นลิ่มไขมันอุดตันท่อได้ง่ายขึ้น

4. มีจุดสีขาวที่หัวนม (White Dot) ปิดกั้นทางออกของน้ำนม

บางครั้งการอุดตันเกิดที่ปลายท่อบริเวณหัวนม โดยมีเยื่อหุ้มเซลล์บาง ๆ หรือเศษไขมันมาปิดรูเปิดของท่อน้ำนม มีลักษณะเป็นจุดสีขาวเล็ก ๆ คล้ายหัวสิว (White Dot) ทำให้น้ำนมไหลออกมาไม่ได้และไหลย้อนกลับไปคั่งค้างในเต้า

5. ความเครียดและพักผ่อนน้อย ทำให้กลไกหลั่งน้ำนมทำงานช้า 

ความเครียดและความเหนื่อยล้าจะไปยับยั้งฮอร์โมนออกซิโทซิน (Oxytocin) ที่ช่วยในการหลั่งน้ำนม (Let-down reflex) เมื่อกลไกนี้ทำงานลดลง น้ำนมจะไหลออกยากและคั่งค้างสะสม จนนำไปสู่ภาวะท่อน้ำนมอุดตันได้เช่นกัน

ท่อน้ำนมอุดตัน อันตรายไหมหากปล่อยไว้นาน

หากคุณแม่ปล่อยให้มีอาการอุดตันค้างไว้นานเกิน 24-48 ชั่วโมง โดยไม่ได้รับการระบายออกอย่างถูกวิธี ก้อนน้ำนมที่ค้างอยู่อาจกลายเป็นแหล่งสะสมเชื้อโรค พัฒนาไปสู่ภาวะ “เต้านมอักเสบ” (Mastitis) ซึ่งจะมีอาการปวดรุนแรง ผิวหนังแดงร้อน และมีไข้สูง หนาวสั่น หรือร้ายแรงที่สุดอาจกลายเป็นฝีหนองที่ต้องผ่าตัดระบายออก

วิธีแก้ท่อน้ำนมอุดตันเบื้องต้นด้วยตัวเอง

หากเริ่มมีอาการ คุณแม่สามารถดูแลเบื้องต้นได้ ดังนี้

1. ประคบอุ่น : ใช้ผ้าชุบน้ำอุ่นจัดประคบเต้านมก่อนให้นม 5-10 นาที เพื่อขยายท่อน้ำนม
2. ให้ลูกดูดบ่อยขึ้น : ให้ลูกดูดข้างที่ตันก่อน และจัดท่าให้คางของลูกชี้ไปทางก้อนที่เจ็บ
3. นวดเบา ๆ : นวดคลึงเบา ๆ จากฐานเต้ามาหาหัวนมขณะลูกดูด (ห้ามบีบเค้นแรง)

เคลียร์ท่อน้ำนมให้เกลี้ยงเต้าทันใจด้วย Ultrasound Therapy 

Alt Text : รักษาท่อน้ำนมอุดตันด้วย 

Ultrasound หากดูแลตัวเองแล้วก้อนยังไม่หาย หรือเจ็บจนทนไม่ไหว การมาพบผู้เชี่ยวชาญที่คลินิกกายภาพบำบัดคือทางออกที่ดีที่สุด ที่ MS Rehab Clinic เราใช้เทคโนโลยี Ultrasound Therapy (คลื่นเหนือเสียง) ในการรักษา

• คลื่นอัลตราซาวด์จะส่งผ่านความร้อนลึก (Deep Heat) ลงไปที่ท่อน้ำนมโดยตรง ช่วยสลายก้อนไขมันที่อุดตันให้อ่อนนุ่มลงและขยายท่อน้ำนมให้เปิดออก ทำให้ระบายน้ำนมได้ง่ายขึ้นโดยที่คุณแม่ ไม่รู้สึกเจ็บ ลดการอักเสบ และช่วยให้เกลี้ยงเต้าได้อย่างรวดเร็ว

นอกจากบริการรักษาท่อน้ำนมอุดตันแล้ว ทางคลินิกยังมีความเชี่ยวชาญในการรักษาอาการปวดอื่น ๆ ด้วยเทคโนโลยีที่ทันสมัย ไม่ว่าจะเป็น Shockwave สำหรับอาการปวดเรื้อรัง High Power Laser สำหรับลดการอักเสบเฉียบพลัน หรือ Dry Needling เพื่อคลายปมกล้ามเนื้อ มั่นใจได้ในการดูแลที่ครอบคลุม

ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ โทร : 061-416-1538 IG : ms_rehabclinic LINE : @msrehabclinic Facebook : MS REHAB Clinic 

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับท่อน้ำนมอุดตัน

นวดเปิดท่อน้ำนมเจ็บไหม

การนวดเปิดท่อด้วยมืออาจมีความเจ็บระบมบ้างหากก้อนแข็งมาก แต่การใช้ Ultrasound Therapy ร่วมด้วย จะช่วยให้ก้อนนิ่มลงก่อนนวด ทำให้เจ็บน้อยลงมากและระบายน้ำนมได้ง่ายขึ้น

ท่อน้ำนมอุดตันประคบร้อนหรือเย็น

ก่อนให้นมหรือปั๊มนมควร ประคบอุ่น เพื่อช่วยขยายท่อและละลายไขมัน แต่หลังให้นมเสร็จหากมีอาการปวดบวมระบม สามารถ ประคบเย็น เพื่อลดการอักเสบได้

ทำไมรักษาแล้วยังกลับมาเป็นซ้ำ

มักเกิดจากพฤติกรรมเดิม เช่น ทานของมัน ทิ้งรอบปั๊ม หรือใส่ชุดชั้นในรัดแน่น หากไม่ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ก็มีโอกาสที่ ท่อน้ำนมอุดตัน จะกลับมาเป็นซ้ำได้เสมอ