อาการขากระตุกขณะหลับ เกิดจากอะไร อันตรายไหมหากปล่อยไว้?

การนอนหลับควรเป็นช่วงเวลาแห่งการพักผ่อนที่ดีที่สุด แต่สำหรับหลายคนกลับกลายเป็นช่วงเวลาที่น่ารำคาญใจ เพราะต้องสะดุ้งตื่นกลางดึกจากอาการขากระตุกที่ควบคุมไม่ได้ ทำให้ตื่นเช้ามาไม่สดชื่นและอ่อนเพลีย วันนี้ MS Rehab Clinic จะพาคุณไปเจาะลึกถึงสาเหตุที่แท้จริง พร้อมแนวทางการรักษาที่จะช่วยให้คุณกลับมาหลับสบายได้ตลอดคืนอีกครั้ง

อาการขากระตุกขณะหลับ คืออะไร สังเกตความผิดปกติได้ด้วยตัวเอง

อาการขากระตุกขณะหลับ (Periodic Limb Movement Disorder – PLMD) คือ ภาวะที่กล้ามเนื้อขาเกิดการหดเกร็งและกระตุกซ้ำ ๆ เป็นจังหวะขณะนอนหลับ โดยอาจเกิดขึ้นทุก 20-40 วินาที ซึ่งอาการขากระตุกนี้มักเกิดขึ้นโดยที่เจ้าตัวไม่รู้ตัว แต่จะส่งผลให้คุณภาพการนอนลดลง หลับไม่สนิท หรือทำให้คนข้างกายต้องสะดุ้งตื่นไปด้วย

5 สาเหตุหลักที่ทำให้เกิดอาการขากระตุกขณะหลับ ที่คุณอาจไม่เคยรู้

เพื่อให้เรารับมือได้อย่างตรงจุด จำเป็นต้องรู้ก่อนว่าต้นตอของปัญหามาจากไหน เพราะอาการขากระตุกไม่ได้เกิดขึ้นเองลอย ๆ แต่มักมีปัจจัยกระตุ้นที่ซ่อนอยู่ภายในร่างกาย ดังนี้

1. กลุ่มอาการขาอยู่ไม่สุข (RLS) ต้นเหตุสำคัญที่ทำให้นอนไม่หลับ

กลุ่มอาการขาอยู่ไม่สุข (Restless Legs Syndrome) มักมาคู่กับอาการขากระตุก โดยผู้ป่วยจะรู้สึกยุบยิบ หรือรู้สึกไม่สบายที่ขาจนต้องขยับขาไปมาเพื่อบรรเทาอาการ ซึ่งอาการนี้มักรุนแรงขึ้นในช่วงเวลากลางคืน ทำให้เกิดการกระตุกของกล้ามเนื้ออย่างต่อเนื่องจนรบกวนการนอนหลับ

2. ภาวะขาดสารอาหารและแร่ธาตุสำคัญ เช่น ธาตุเหล็กและแมกนีเซียม

ร่างกายที่ขาดสมดุลของแร่ธาตุส่งผลโดยตรงต่อการทำงานของระบบประสาทและกล้ามเนื้อ โดยเฉพาะการขาดธาตุเหล็ก แมกนีเซียม หรือกรดโฟลิก จะทำให้กล้ามเนื้อไวต่อการกระตุ้นและเกร็งตัวผิดปกติ จนนำไปสู่อาการขากระตุกบ่อยครั้งในขณะนอนหลับ

3. โรคเรื้อรังและระบบปลายประสาทอักเสบ เช่น โรคเบาหวานและโรคไต

ผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัวอย่างเบาหวานและโรคไต มักเผชิญกับภาวะปลายประสาทอักเสบ หรือมีของเสียคั่งค้างในเลือด ซึ่งส่งผลให้การสั่งการของเส้นประสาทไปที่ขาทำงานผิดเพี้ยน ทำให้เกิดอาการขากระตุก เกร็ง หรือเป็นตะคริวได้ง่ายกว่าคนทั่วไป

4. ผลข้างเคียงจากการใช้ยาบางชนิด โดยเฉพาะยาต้านเศร้าและแก้แพ้

ยาบางกลุ่มมีฤทธิ์กระตุ้นหรือรบกวนสารสื่อประสาทในสมอง เช่น ยาต้านอาการซึมเศร้า ยาแก้แพ้ (Antihistamines) หรือยาต้านโรคจิตเภท การทานยาเหล่านี้ต่อเนื่องอาจไปกระตุ้นให้เกิดภาวะขากระตุกขณะหลับได้ ซึ่งเป็นผลข้างเคียงที่ควรปรึกษาแพทย์หากมีอาการรุนแรง

5. ความเครียดสะสมและการดื่มคาเฟอีน กระตุ้นระบบประสาทตื่นตัว

ความเครียดส่งผลให้กล้ามเนื้อตึงตัวตลอดทั้งวัน เมื่อรวมกับการดื่มเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน แอลกอฮอล์ หรือการสูบบุหรี่ จะยิ่งไปกระตุ้นระบบประสาทส่วนกลางให้ตื่นตัวมากเกินไป แม้ในยามหลับสมองก็ยังสั่งการให้กล้ามเนื้อทำงาน จนเกิดอาการขากระตุกขึ้นมานั่นเอง

ขากระตุกขณะหลับ อันตรายไหม สัญญาณเตือนโรคร้ายที่ไม่ควรมองข้าม

หลายคนมองว่าอาการขากระตุกเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่หากปล่อยไว้อาจส่งผลเสียระยะยาวได้ เพราะการที่ขากระตุกตลอดคืนทำให้สมองตื่นตัวซ้ำ ๆ (Micro-arousals) ส่งผลให้ร่างกายไม่ได้พักผ่อนอย่างแท้จริง นำไปสู่ภาวะนอนไม่หลับเรื้อรัง ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ และภาวะซึมเศร้า นอกจากนี้ อาการขากระตุกยังทำลายความสัมพันธ์กับคนข้างกาย เพราะแรงกระตุกอาจรบกวนการนอนของคู่รักได้

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้น ลดอาการขากระตุกเพื่อให้หลับสบายตลอดคืน

หากคุณเริ่มรู้สึกว่าอาการขากระตุกรบกวนชีวิตประจำวัน การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเบื้องต้นสามารถช่วยบรรเทาอาการให้ทุเลาลงได้ ดังนี้

ยืดเหยียดกล้ามเนื้อก่อนนอน : เน้นท่ายืดน่องและต้นขา เพื่อลดความตึงเครียดของกล้ามเนื้อ ช่วยลดโอกาสเกิดขากระตุกได้
ประคบอุ่นหรือแช่น้ำอุ่น : ความร้อนช่วยกระตุ้นการไหลเวียนเลือดและผ่อนคลายกล้ามเนื้อที่ตึงเกร็ง
หลีกเลี่ยงปัจจัยกระตุ้น : งดชา กาแฟ แอลกอฮอล์ ก่อนเข้านอนอย่างน้อย 4-6 ชั่วโมง
เข้านอนให้เป็นเวลา : การรักษาสุขอนามัยการนอนที่ดี ช่วยปรับสมดุลสารสื่อประสาท ลดอาการขากระตุกได้

รักษาขากระตุกด้วยกายภาพบำบัดกับเทคนิคพิเศษที่ MS Rehab

หากการดูแลตัวเองแล้วอาการขากระตุกยังไม่ดีขึ้น หรือรบกวนการนอนจนร่างกายทรุดโทรม การปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านกายภาพบำบัดคือทางออกที่ตรงจุด ที่ MS Rehab Clinic หมอมณฑลีและทีมงานพร้อมดูแลด้วยเทคโนโลยีที่ทันสมัยเพื่อรักษาอาการ ได้แก่

Ultrasound Therapy : ใช้คลื่นเสียงความถี่สูงส่งผ่านลึกลงไปยังชั้นผิวหนังเพื่อกระตุ้นจุดที่บาดเจ็บ โดยมีทั้งโหมดความร้อน และโหมดไม่ใช้ความร้อน โดยสามารถช่วยลดอาการปวดตึง เพิ่มความยืดหยุ่น และการไหลเวียนเลือดให้ดีขึ้นได้
Focus Shockwave : คลื่นกระแทกที่ช่วยรักษาอาการปวดเรื้อรัง และคลายปมกล้ามเนื้อลึก (Trigger Points) ด้วยการกระตุ้นให้เกิดการซ่อมแซมตัวเอง ในบริเวณที่เกิดการเกร็งกระตุกได้
Dry Needling (ฝังเข็มแบบตะวันตก) : เทคนิคการใช้เข็มสะกิดคลายปมกล้ามเนื้อที่หดเกร็ง เพื่อช่วยให้ระบบประสาทและกล้ามเนื้อให้กลับมาทำงานปกติ ลดอาการขากระตุกลงได้หากเกิดจากการเกร็งตัว

อาการขากระตุกขณะหลับ ไม่ใช่เรื่องที่ควรนิ่งนอนใจ เพราะมันคือสัญญาณที่ร่างกายกำลังฟ้องว่าระบบประสาทและกล้ามเนื้อมีความผิดปกติ หากคุณหรือคนข้างกายกำลังทรมานกับปัญหานี้ MS Rehab Clinic คลินิกกายภาพบำบัดยินดีให้คำปรึกษาและวางแผนการรักษาเฉพาะบุคคล เพื่อคืนค่ำคืนแห่งการพักผ่อนให้คุณอีกครั้ง

ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ โทร : 061-416-1538 IG : ms_rehabclinic LINE : @msrehabclinic Facebook : MS REHAB Clinic

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอาการขากระตุกขณะหลับ

สะดุ้งตื่นเพราะขากระตุกบ่อยๆ ถือว่าผิดปกติไหม

หากเกิดอาการขากระตุกเพียงนาน ๆ ครั้งถือเป็นเรื่องปกติ แต่หากคุณหรือคนข้างกายสังเกตว่ามีอาการกระตุกถี่ ๆ ต่อเนื่องตลอดคืน หรือตื่นเช้ามาแล้วรู้สึกอ่อนเพลียเหมือนนอนไม่อิ่ม อาจเข้าข่ายภาวะการเคลื่อนไหวผิดปกติขณะนอนหลับ (PLMD) ซึ่งควรได้รับการตรวจและรักษาจากผู้เชี่ยวชาญ

กายภาพบำบัดช่วยรักษาอาการขากระตุกได้อย่างไร

กายภาพบำบัดช่วยลดความตึงตัวของกล้ามเนื้อและระบบประสาทส่วนปลายที่เป็นปัจจัยกระตุ้นให้เกิดอาการ ขากระตุก โดยการใช้เครื่องมืออย่าง Ultrasound หรือการฝังเข็ม (Dry Needling) จะเข้าไปคลายปมกล้ามเนื้อลึก ๆ และเพิ่มการไหลเวียนเลือด ทำให้กล้ามเนื้อผ่อนคลาย ลดความไวต่อการกระตุ้นขณะหลับลงได้

ควรทานวิตามินเสริมตัวไหนเพื่อลดอาการขากระตุก

เบื้องต้นแนะนำให้ทานอาหารที่มีแร่ธาตุแมกนีเซียม แคลเซียม และวิตามินบีรวม ซึ่งมีส่วนช่วยในการทำงานของระบบประสาทและกล้ามเนื้อ หากร่างกายขาดแร่ธาตุเหล่านี้อาจกระตุ้นให้เกิดตะคริวหรือขากระตุกได้ง่ายขึ้น ทั้งนี้ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนซื้อวิตามินมาทานเสมอ