เท้าล้ม คืออะไร แชร์วิธีสังเกตอาการเท้าแบนเท้าล้มด้วยตัวเอง

การลงน้ำหนักที่ผิดปกติในทุก ๆ ก้าวเดินไม่ใช่เพียงแค่เรื่องของความเมื่อยล้าธรรมดา แต่อาจเป็นสัญญาณเตือนของความผิดปกติทางโครงสร้างร่างกายที่หลายคนมักมองข้าม หากคุณเริ่มรู้สึกว่าการยืนหรือเดินในชีวิตประจำวันเริ่มสร้างความทรมาน มีอาการปวดฝ่าเท้า หรือข้อเท้าบิดเบี้ยวจนเสียบุคลิกภาพ นี่อาจเป็นเรื่องของเท้าล้ม MS Rehab Clinic ขอพาทุกท่านไปเจาะลึกข้อมูลเพื่อลดความกังวลใจ พร้อมแชร์วิธีสังเกตความผิดปกติเพื่อวางแนวทางการดูแลรักษาที่ถูกต้องและตรงจุดกัน

เท้าล้ม คืออะไร แตกต่างจากเท้าแบนอย่างไรบ้าง

เท้าล้ม คือ ภาวะที่ข้อเท้าและอุ้งเท้าด้านในทรุดตัวบิดเอียงเข้าหาแกนกลางลำตัว ในขณะที่ลงน้ำหนัก ยืน เดิน หรือวิ่ง ซึ่งส่งผลให้นิ้วโป้งเท้าและข้อเท้าด้านในต้องรับแรงกระแทก และแบกน้ำหนักมากจนเกินไป จนโครงสร้างเท้าเสียสมดุลในที่สุด

• ความแตกต่างระหว่างเท้าแบนกับเท้าล้ม คือ เท้าแบน (Flat Foot) หมายถึงลักษณะทางกายภาพที่ส่วนโค้งของอุ้งเท้าด้านในแบนราบเรียบแนบลงไปกับพื้น ซึ่งคนเท้าแบนอาจมีข้อเท้าที่ตรงปกติหรือข้อเท้าล้มร่วมด้วยก็ได้ ในขณะที่ภาวะเท้าล้มจะเน้นไปที่อาการบิดเอียงของข้อเท้าเป็นหลัก ส่งผลให้ผู้ป่วยมีลักษณะความยืดหยุ่นที่ฝ่าเท้าสูงแต่ความมั่นคงต่ำมาก

ภาวะเท้าแบนเท้าล้มเกิดจากสาเหตุใดบ้าง

การเกิดภาวะเท้าแบนหรือเท้าล้ม ไม่ได้เกิดขึ้นเพียงชั่วข้ามคืน แต่เกิดจากหลากหลายปัจจัยสะสมร่วมกันจนทำให้เส้นเอ็น และกล้ามเนื้อที่ช่วยพยุงอุ้งเท้าเกิดความอ่อนแรงลง โดยสาเหตุหลัก ๆ ที่พบได้บ่อย มีดังนี้

• พันธุกรรมและโครงสร้างแต่กำเนิด : บางรายมีโครงสร้างกระดูกเท้าผิดปกติหรือภาวะเอ็นข้อหย่อนมาตั้งแต่เกิดจนกลายเป็นเด็กเท้าแบน ซึ่งส่งผลต่อแนวแกนข้อเท้าเมื่อเติบโตขึ้น
• เอ็นประคองข้อเท้าด้านในอักเสบเรื้อรัง : การใช้งานเท้าหนักจากการเดินหรือยืนเป็นเวลานาน ทำให้เอ็นเปื่อยยุ่ยและไม่สามารถคงรูปอุ้งเท้าไว้ได้
• น้ำหนักตัวที่มากเกินมาตรฐาน : น้ำหนักตัวที่มากเกินไปจะเพิ่มแรงกดทับมหาศาลลงบนฝ่าเท้า ทำให้เอ็นและเนื้อเยื่อใต้ฝ่าเท้าถูกกดทับจนแบนราบลงเรื่อย ๆ
• เสื่อมสภาพตามอายุ : เมื่ออายุเพิ่มขึ้น กล้ามเนื้อและเส้นเอ็นจะสูญเสียความยืดหยุ่น ประกอบกับข้อต่อต่าง ๆ เริ่มเสื่อมสภาพลงจนทำให้อุ้งเท้าทรุดตัว

เท้าแบนเท้าล้มดูยังไง สังเกตความผิดปกติได้ง่าย ๆ ด้วยตนเอง

สำหรับผู้ที่สงสัยว่าภาวะเท้าแบนเท้าล้มดูยังไง คุณสามารถทำการตรวจประเมิน และสังเกตความผิดปกติของสรีระฝ่าเท้าในเบื้องต้นได้ง่าย ๆ ด้วยตัวเองผ่าน 3 วิธีดังต่อไปนี้

• วิธีที่ 1 คือ การทำ Wet Test โดยการชุบฝ่าเท้าให้เปียกน้ำแล้วประทับรอยเท้าลงบนกระดาษหรือพื้นปูนแห้ง หากรอยเท้าที่ปรากฏเห็นเต็มฝ่าเท้า ไม่มีส่วนเว้าส่วนโค้งตรงกลาง แสดงว่าคุณมีภาวะเท้าแบน
• วิธีที่ 2 คือ การสังเกตแนวข้อเท้าจากทางด้านหลัง โดยให้ยืนตัวตรงบนพื้นราบ หากพบว่ากระดูกข้อเท้าบิดเบี้ยวเอียงเข้าด้านในลำตัว และส้นเท้าแบะชี้ออกด้านนอก นั่นคือสัญญาณของภาวะเท้าล้ม
• วิธีที่ 3 คือ การเช็กจากอาการร่วมทางร่างกาย เช่น มีอาการปวดส้นเท้า ลำบากในการยืนเขย่งขา หรือพบว่าส้นรองเท้าฝั่งด้านในมีรอยสึกหรอเร็วกว่าฝั่งด้านนอกอย่างเห็นได้ชัด

แนะนำวิธีรักษาเท้าแบนเท้าล้มอย่างตรงจุด โดยไม่ต้องผ่าตัด

เมื่อทราบกันแล้วว่าเท้าแบนดูยังไง และพบความผิดปกติ การรีบเข้ารับการรักษาตั้งแต่เนิ่น ๆ จะช่วยป้องกันไม่ให้อาการลุกลามจนส่งผลเสียต่อโครงสร้างร่างกายส่วนอื่น เช่น อาการปวดเข่า ปวดสะโพก หรือลุกลามจนมีอาการปวดขา เส้นตึงไปทั่วทั้งแถบ โดยแนวทางการรักษาแบบไม่ผ่าตัด มีดังนี้

เลือกใช้แผ่นรองรองเท้าเสริมอุ้งเท้า และทำกายภาพบำบัดยืดน่อง

แนวทางแก้อาการด้วยอุปกรณ์และการบริหาร คือ การเลือกใช้แผ่นรองรองเท้าเสริมอุ้งเท้า (Insole) ที่หนุนพยุงส่วนโค้งด้านในเพื่อช่วยกระจายน้ำหนักและปรับแนวแกนข้อเท้าให้ถูกต้อง ควบคู่ไปกับการทำกายภาพบำบัดเพิ่มความมั่นคงให้กล้ามเนื้อฝ่าเท้า ร่วมกับการหมั่นยืดเหยียดกล้ามเนื้อน่องอย่างสม่ำเสมอ ซึ่งจะช่วยลดแรงดึงรั้งบริเวณเอ็นร้อยหวาย และลดโอกาสการเกิดภาวะรองช้ำอักเสบเรื้อรังได้

เลือกรองเท้าที่เหมาะสม ช่วยบรรเทาอาการเจ็บจากเท้าล้มได้

หลักการเลือกรองเท้าเพื่อซัพพอร์ตข้อเท้า คือ การเลือกซื้อรองเท้าเดินหรือรองเท้าวิ่งประเภท Stability Shoes ที่มีโครงสร้างอุ้งเท้าด้านในแน่นหนาเป็นพิเศษเพื่อช่วยบล็อกไม่ให้ข้อเท้าบิดหมุนเข้าด้านใน และควรหลีกเลี่ยงการสวมใส่รองเท้าประเภทที่พื้นนุ่มยวบหรือเว้ากลางเท้ามากเกินไป เพราะจะยิ่งกระตุ้นให้ข้อเท้าล้มพัง ทรงตัวลำบาก และเสี่ยงต่อการบาดเจ็บรุนแรงขึ้น

ปรึกษาปัญหาเท้าแบนและรักษาอาการเท้าล้ม ที่ MS Rehab Clinic

หากคุณปรับเปลี่ยนรองเท้าก็แล้ว หรือพยายามยืดกล้ามเนื้อด้วยตัวเองแล้วแต่อาการปวดฝ่าเท้าและข้อเท้ายังไม่ดีขึ้น จนเริ่มส่งผลกระทบต่อพฤติกรรมการเดินในชีวิตประจำวัน แนวทางการรักษาที่ MS Rehab Clinic คือ ทางออกที่จะช่วยคืนความสุขในทุกย่างก้าวให้คุณ ด้วยแพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟู และนักกายภาพบำบัดวิชาชีพจากคลินิกกายภาพบำบัดของเรา

เราพร้อมตรวจวินิจฉัยโครงสร้างร่างกายอย่างละเอียด เพื่อวางโปรแกรมการรักษาเฉพาะบุคคลผ่านเทคโนโลยีทันสมัย เช่น การทำ Ultrasound Therapy เพื่อส่งคลื่นเสียงความถี่สูงลดการอักเสบของเส้นเอ็นลึกรอบข้อเท้า ช่วยให้คุณกลับมาเดินและใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจอีกครั้ง ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ โทร : 061-416-1538 IG : ms_rehabclinic LINE : @msrehabclinic Facebook : MS REHAB Clinic 

คำถามที่พบบ่อย (FAQ) เกี่ยวกับอาการเท้าแบนและเท้าล้ม

คนที่มีภาวะเท้าแบนทุกคนจำเป็นต้องมีอาการเท้าล้มร่วมด้วยเสมอไปไหม

ไม่จำเป็นคนที่มีภาวะเท้าแบนบางรายอาจมีแกนข้อเท้าที่ตั้งตรงและทรงตัวได้ปกติ แต่ภาวะเท้าแบนจะเพิ่มความเสี่ยงให้ข้อเท้าบิดหมุนเข้าด้านในได้ง่ายขึ้น ซึ่งสามารถตรวจเช็กความชัวร์ได้จากการถ่ายภาพขณะเดินหรือวิ่ง

หากมีอาการปวดส้นเท้าหรือเท้าล้ม สามารถนวดแผนไทยดัดข้อเท้าให้หายได้ไหม

ไม่แนะนำให้บีบนวด รุนแรง หรือดัดดึงข้อเท้าด้วยตัวเองเด็ดขาด เพราะหากเส้นเอ็นประคองข้อเท้าด้านในกำลังอักเสบเรื้อรัง แรงกดที่มากเกินไปจะยิ่งทำให้เนื้อเยื่อฟกช้ำและฉีกขาดรุนแรงขึ้น 

แผ่นรองรองเท้าแบบสำเร็จรูปกับแบบสั่งตัดต่างกันอย่างไร

แบบสำเร็จรูปราคาจับต้องได้ง่าย เหมาะกับผู้ที่เริ่มมีอาการปวดหรือเท้าล้มเพียงเล็กน้อย ส่วนแบบสั่งตัดจะถูกออกแบบมาให้เข้ากับสรีระและโครงสร้างฝ่าเท้าของบุคคลนั้น ๆ โดยเฉพาะ ซึ่งจะช่วยดัดทรงเท้าและลดอาการเจ็บปวดในรายที่เป็นรุนแรงได้ดีที่สุด